KhangChien.comKháng Chiến
Bảo vệ biên giới và biển đảo

Bộ đội Trường Sa và nhà giàn DK1: đời sống giữ biển đảo thời bình

Người lính giữ đảo Trường Sa và nhà giàn DK1 sống thế nào giữa biển khơi thời bình: lịch sử từ 1975, những lần bão quật đổ nhà giàn, nước ngọt, rau xanh, thư nhà.

Steel offshore platform standing on tall legs in open turquoise sea under a stormy sky, a supply boat approaching, wide aerial view, sailors small on the deck

Bộ đội Trường Sa là cán bộ, chiến sĩ hải quân đóng giữ các đảo nổi và đảo chìm thuộc quần đảo Trường Sa, còn nhà giàn DK1 là các trạm dịch vụ kinh tế, khoa học, kỹ thuật dựng trên thềm lục địa phía nam, có bộ đội canh giữ từ năm 1989. Thời bình nhưng đời sống của họ vẫn rất khắc nghiệt: nắng, gió, bão, thiếu nước ngọt, xa đất liền hàng trăm hải lý.

Hiểu đời sống ấy giúp người trên đất liền hình dung rõ hơn chủ quyền biển đảo không phải khái niệm trừu tượng mà là những con người cụ thể đang ngày đêm có mặt ngoài khơi. Bài này đi qua lịch sử, những năm tháng gian khó và đời thường hôm nay của người lính đảo và lính nhà giàn.

Trường Sa từ năm 1975

Tháng 4/1975, trong những ngày cuối của cuộc kháng chiến chống Mỹ, lực lượng hải quân và đặc công Việt Nam lần lượt tiếp quản các đảo Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Sinh Tồn, Trường Sa. Đến cuối tháng 4/1975, các đảo nổi mà chính quyền Sài Gòn đóng giữ trước đó đều được giải phóng. Từ đó, Hải quân Nhân dân Việt Nam đảm nhận nhiệm vụ đóng giữ, bảo vệ quần đảo.

Những năm đầu, điều kiện trên đảo vô cùng thiếu thốn: nhà tạm, nước mưa hứng trong bể, lương thực khô chở từ đất liền ra theo từng chuyến tàu. Lính đảo nhiều tháng mới nhận được thư nhà. Năm 1988, sau sự kiện Gạc Ma, Việt Nam đưa thêm lực lượng ra đóng giữ nhiều bãi đá, hình thành hệ thống đảo nổi và đảo chìm như ngày nay.

Về hành chính, Trường Sa từng là huyện đảo thuộc tỉnh Khánh Hoà. Sau đợt sắp xếp năm 2025, Trường Sa được tổ chức là đặc khu thuộc tỉnh Khánh Hoà. Trên một số đảo lớn có cán bộ chính quyền, có hộ dân sinh sống, có trường học, trạm y tế, trạm khí tượng, hải đăng.

Nhà giàn DK1 ra đời thế nào

Phía tây nam quần đảo Trường Sa là vùng thềm lục địa có nhiều bãi ngầm như Phúc Tần, Ba Kè, Tư Chính, Quế Đường, Phúc Nguyên, Huyền Trân. Đây là vùng biển thuộc thềm lục địa của Việt Nam, có ý nghĩa lớn về kinh tế và quốc phòng. Cuối thập niên 1980, trước nguy cơ bị xâm phạm, Việt Nam quyết định xây dựng các trạm cố định trên những bãi ngầm này.

Các trạm được gọi là trạm dịch vụ kinh tế, khoa học, kỹ thuật, viết tắt DK1. Mỗi trạm là một khối nhà thép đặt trên các chân trụ cắm sâu xuống đáy biển, nên người dân quen gọi là nhà giàn. Nhà giàn đầu tiên được dựng năm 1989 trên bãi Phúc Tần. Cùng năm đó, đơn vị chuyên trách canh giữ nhà giàn được thành lập, sau này là Tiểu đoàn DK1 thuộc Vùng 2 Hải quân.

Nhà giàn vừa là điểm đóng quân khẳng định chủ quyền, vừa làm nhiệm vụ dân sự: quan trắc khí tượng thuỷ văn, hỗ trợ tàu cá trú bão, cứu nạn ngư dân. Nhiều thế hệ nhà giàn đã được cải tiến, chắc chắn hơn, có điện mặt trời, máy lọc nước, phòng ở khô ráo hơn so với những năm đầu.

Những lần bão quật đổ nhà giàn

Biển khơi không có chỗ trú. Nhà giàn đứng một mình giữa biển, cách đất liền hàng trăm hải lý. Khi bão lớn, sóng cao có lúc trùm lên tầng sinh hoạt, cả khối nhà rung lắc. Người lính không có nơi nào khác để trú, chỉ có thể bám trụ và chờ bão qua.

Thập niên 1990. Trong thập niên 1990, đã có những nhà giàn bị bão quật đổ, nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh giữa biển khi đang làm nhiệm vụ. Những câu chuyện về người lính nhường áo phao cho đồng đội, bám vào mảnh vỡ trôi nhiều giờ trên biển đã được báo chí kể lại nhiều lần.

Tri ân. Các liệt sĩ nhà giàn được tưởng nhớ trong các chuyến tàu công tác ra DK1 bằng lễ tưởng niệm trên biển. Tiểu đoàn DK1 được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận sự hy sinh của nhiều thế hệ.

Bài học. Từ những lần mất mát đó, kết cấu nhà giàn được thiết kế lại chắc chắn hơn, phương án phòng chống bão chặt chẽ hơn. Nhưng nguy hiểm của biển khơi chưa bao giờ hết, và người lính nhà giàn hiểu điều đó mỗi lần nhận nhiệm vụ.

Đời thường của người lính đảo, lính nhà giàn

Đời sống ngoài khơi có những thứ rất bình thường ở đất liền lại trở thành quý giá. Bảng dưới tóm tắt những nét được kể nhiều trong các phóng sự về Trường Sa và DK1.

ChuyệnỞ đảo, nhà giànCách người lính xoay xở
Nước ngọtRất hiếm, nhất là trên nhà giàn và đảo chìmHứng nước mưa, máy lọc nước biển, dùng tiết kiệm từng chậu
Rau xanhĐất ít, gió mặn, nắng gắtTrồng trong thùng, chậu, đất chở từ đất liền, che lưới chắn gió
Thư nhà, tin tứcXa đất liền, sóng điện thoại yếu ở nhiều nơiChờ tàu tiếp tế mang thư, gọi điện theo lịch khi có sóng
Thời tiếtNắng gắt, gió mùa, bão nhiều thángGia cố công trình, luyện tập phòng chống bão thường xuyên
Tinh thầnÍt người, công việc lặp lạiSinh hoạt văn nghệ, thể thao, nuôi chó, mèo, chăm vườn rau

Nhiều năm gần đây, điều kiện trên đảo đã khá hơn rất nhiều nhờ điện mặt trời, điện gió, hệ thống lọc nước và sóng viễn thông. Nhưng xa nhà, sóng gió và trách nhiệm canh giữ vẫn là những thứ không thay đổi.

Người dân và các chuyến tàu ra Trường Sa

Trên một số đảo nổi như Trường Sa, Sinh Tồn, Song Tử Tây, đã có các hộ dân ra định cư từ khoảng năm 2010 trở đi. Họ đánh bắt cá, trồng rau, mở tạp hoá nhỏ; trẻ em đi học ở trường trên đảo. Sự có mặt của người dân giúp đảo có hơi ấm của một làng quê giữa biển.

Mỗi năm có nhiều chuyến tàu đưa đoàn công tác từ đất liền ra thăm, tặng quà, tổ chức lễ tưởng niệm và giao lưu với cán bộ, chiến sĩ. Thành viên đoàn gồm cán bộ các bộ, ngành, địa phương, kiều bào, văn nghệ sĩ, nhà báo, đại diện thanh niên. Người dân bình thường muốn đi thường phải thông qua cơ quan, đoàn thể hoặc các chương trình chính thức, không có tour du lịch tự do ra Trường Sa.

Ngoài các chuyến đi, người trên đất liền có thể hướng về Trường Sa bằng nhiều cách: gửi thư, quà qua các chương trình chính thức của hải quân và các đoàn thể, ủng hộ quỹ hướng về biển đảo, hoặc đơn giản là kể cho con cháu nghe về những người đang giữ biển ngoài kia.

Kể về lính đảo cho người trẻ

Với học sinh, câu chuyện về người lính Trường Sa và nhà giàn dễ chạm đến hơn những bài giảng chung chung về chủ quyền. Có thể bắt đầu bằng một câu hỏi: nếu mỗi ngày chỉ được dùng một chậu nước ngọt thì em sẽ làm gì? Từ đó dẫn sang đời sống thật trên đảo, rau trồng trong thùng xốp, lá thư chờ tàu mang tới.

Phim tài liệu, phóng sự của đài truyền hình quốc gia và báo Quân đội nhân dân có nhiều hình ảnh chân thực về đời sống trên đảo, trên nhà giàn. Xem cùng con rồi trò chuyện là cách tốt hơn chỉ kể bằng lời. Tránh các đoạn phim cắt ghép trên mạng xã hội không rõ nguồn, nhất là những đoạn kích động hoặc dựng lại cảnh không có thật.

Bài học cần đọng lại không phải là nỗi sợ hay sự căm ghét, mà là lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm: biển đảo là một phần lãnh thổ, có những người đang hy sinh tuổi trẻ để giữ nó, và mỗi người dù ở đất liền cũng có thể góp phần bằng việc hiểu đúng, kể đúng.

Một ngày trên đảo và trên nhà giàn

Ngày của người lính đảo thường bắt đầu từ rất sớm với giờ thể dục, chào cờ, rồi chia nhau làm nhiệm vụ: canh gác, quan sát mặt biển, bảo dưỡng vũ khí, khí tài, máy phát điện, kiểm tra hệ thống nước. Buổi chiều là giờ huấn luyện, tăng gia, chăm vườn rau, sửa công trình bị gió muối ăn mòn. Ban đêm vẫn có người trực, theo dõi tàu thuyền qua lại và liên lạc với sở chỉ huy.

Trên nhà giàn, không gian chật hơn nhiều, mỗi trạm chỉ có một nhóm nhỏ cán bộ, chiến sĩ. Ngoài canh giữ, họ ghi số liệu khí tượng, theo dõi sóng gió, giữ liên lạc với tàu cá quanh khu vực. Khi có tàu cá gặp nạn hay cần trú bão, nhà giàn là nơi đầu tiên ngư dân tìm đến để xin nước ngọt, thuốc men hoặc sửa máy.

Lính đảo thường trực ở đảo một thời gian dài rồi mới luân phiên về đất liền. Nhiều người kể rằng khoảnh khắc vui nhất là khi thấy bóng tàu tiếp tế ở chân trời, vì con tàu mang theo thư nhà, rau tươi, báo chí và cả những gương mặt mới. Khoảnh khắc buồn nhất là ngày tiễn đồng đội hết nhiệm kỳ về đất liền, còn mình ở lại.

Những năm gần đây, nhiều đảo đã có sóng điện thoại, người lính có thể gọi về nhà theo lịch, thậm chí gọi hình. Nhưng những người từng ở đảo đều nói rằng cảm giác xa nhà giữa biển khơi vẫn khác hẳn ở đất liền, và chính tình đồng đội trên đảo nhỏ là thứ giữ họ vững vàng qua những mùa bão dài.

Câu hỏi thường gặp

Nhà giàn DK1 là gì?

Nhà giàn DK1 là các trạm dịch vụ kinh tế, khoa học, kỹ thuật dựng trên các bãi ngầm thuộc thềm lục địa phía nam Việt Nam, có bộ đội hải quân canh giữ. Chúng vừa khẳng định chủ quyền, vừa quan trắc khí tượng và hỗ trợ ngư dân.

Nhà giàn đầu tiên được dựng năm nào?

Nhà giàn đầu tiên được dựng năm 1989 trên bãi Phúc Tần. Cùng năm đó, đơn vị chuyên trách canh giữ nhà giàn được thành lập, sau này là Tiểu đoàn DK1 thuộc Vùng 2 Hải quân.

Trường Sa hiện thuộc tỉnh nào?

Trường Sa thuộc tỉnh Khánh Hoà. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Trường Sa được tổ chức là đặc khu thuộc tỉnh Khánh Hoà, có cán bộ chính quyền và hộ dân sinh sống trên một số đảo.

Người dân bình thường có thể đi Trường Sa không?

Hiện chưa có tour du lịch tự do ra Trường Sa. Người muốn đi thường tham gia các đoàn công tác chính thức thông qua cơ quan, đoàn thể hoặc chương trình do hải quân và địa phương tổ chức. Nên hỏi cơ quan, đoàn thể nơi mình sinh hoạt.

Làm sao gửi quà, thư cho lính Trường Sa?

Có thể gửi qua các chương trình chính thức của hải quân, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ hoặc các quỹ hướng về biển đảo do cơ quan nhà nước quản lý. Tránh gửi qua cá nhân, nhóm tự xưng không rõ tư cách.

Vì sao nhà giàn bị bão quật đổ?

Nhà giàn đứng đơn độc giữa biển, không có chỗ trú, chịu trực tiếp sóng gió của các cơn bão lớn. Thế hệ nhà giàn đầu có kết cấu chưa đủ chắc, nên trong thập niên 1990 đã có những nhà giàn bị đổ, sau đó được thiết kế lại vững chắc hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138